“Morgestraich, vorwärts, marsch!” – đúng 4 giờ sáng, khi toàn bộ đèn điện tại thành phố Basel đồng loạt tắt, tiếng trống và sáo vang lên trong bóng tối, mở màn cho một trong những lễ hội kỳ lạ và cuốn hút nhất châu Âu. Đó không phải là cảnh phim giả tưởng, mà là khoảnh khắc thật của Basel Carnival (Basel Fasnacht) – lễ hội hóa trang lớn nhất và lâu đời nhất Thụy Sĩ.
Bạn đã từng nghe về lễ hội nơi cả thành phố “ăn mừng trong bóng tối” chưa? Bạn có tò mò vì sao người Thụy Sĩ vốn nổi tiếng kỷ luật lại có một lễ hội náo nhiệt và đầy châm biếm như vậy không?
Basel Carnival có lịch sử hơn 600 năm, bắt nguồn từ thời Trung Cổ và gắn liền với truyền thống Công giáo trước mùa Chay. Khác với nhiều lễ hội hóa trang khác tại châu Âu diễn ra trước Thứ Tư Lễ Tro, Basel Fasnacht lại bắt đầu sau ngày này, tạo nên nét độc đáo riêng không nơi nào có. Lễ hội kéo dài đúng 72 giờ, từ sáng thứ Hai đến sáng thứ Năm, và trong suốt thời gian đó, Basel gần như sống trong một thế giới song song – nơi âm nhạc, mặt nạ và sự châm biếm xã hội lên ngôi.
Basel nằm ở phía tây bắc Thụy Sĩ, ngay ngã ba biên giới giữa Thụy Sĩ – Pháp – Đức, bên dòng sông Rhine thơ mộng. Đây là thành phố lớn thứ ba của Thụy Sĩ, nổi tiếng với kiến trúc cổ kính xen lẫn hiện đại, các bảo tàng đẳng cấp thế giới và đời sống văn hóa sôi động. Chính vị trí giao thoa văn hóa này đã góp phần tạo nên tinh thần phóng khoáng và sáng tạo rất riêng cho Basel Carnival.
Lễ hội thường diễn ra vào tháng 2 hoặc đầu tháng 3, khi mùa đông vẫn chưa rút hẳn khỏi châu Âu. Thời tiết Basel lúc này khá lạnh, nhiệt độ dao động từ 0–10°C, đôi khi có tuyết nhẹ. Tuy nhiên, cái lạnh dường như không thể ngăn được dòng người đổ ra đường. Khoảnh khắc đẹp nhất để chụp ảnh chính là rạng sáng ngày khai mạc – khi ánh đèn từ những chiếc lồng đèn thủ công (Lanternen) thắp sáng cả thành phố trong bóng tối, tạo nên khung cảnh huyền ảo hiếm có.
Nếu xuất phát từ Hà Nội, du khách có thể bay đến các sân bay lớn như Zurich hoặc Frankfurt, sau đó di chuyển bằng tàu hỏa đến Basel. Tàu từ Zurich đến Basel chỉ mất khoảng 1 giờ, rất thuận tiện. Hệ thống giao thông công cộng Thụy Sĩ nổi tiếng đúng giờ và dễ sử dụng, giúp việc di chuyển trong thời gian lễ hội trở nên nhẹ nhàng hơn nhiều so với việc tự lái xe.
Văn hóa của Basel Carnival mang đậm tinh thần châm biếm và tự do ngôn luận. Các đoàn diễu hành (Clique) sử dụng mặt nạ hóa trang cầu kỳ để giấu danh tính, từ đó thoải mái đả kích các vấn đề chính trị, xã hội, kinh tế không chỉ của Thụy Sĩ mà cả thế giới. Âm nhạc đặc trưng của lễ hội là tiếng sáo piccolo và trống Basel, tạo nên nhịp điệu thôi miên kéo dài suốt ngày đêm.
Người dân Basel có mức thu nhập bình quân đầu người thuộc nhóm cao nhất châu Âu, chủ yếu là người Thụy Sĩ bản địa xen lẫn cộng đồng Đức, Pháp. Ngôn ngữ chính được sử dụng là tiếng Đức Thụy Sĩ (Baseldytsch), nhưng tiếng Anh được dùng phổ biến, đặc biệt trong mùa lễ hội. Điều thú vị là trong Fasnacht, mọi tầng lớp xã hội đều bình đẳng – từ doanh nhân, sinh viên đến nghệ sĩ đường phố, tất cả cùng hòa mình trong những chiếc mặt nạ.
Ẩm thực mùa lễ hội cũng là một phần không thể thiếu. Khi đến Basel Carnival, bạn nhất định nên thử Basler Mehlsuppe – súp bột truyền thống chỉ được ăn trong dịp Fasnacht, Zwiebelwähe (bánh hành nướng) và Käsewähe (bánh phô mai). Các quầy đồ ăn nóng mở xuyên đêm, giúp du khách giữ ấm và nạp năng lượng giữa dòng người không ngủ.
Ngoài việc tham gia lễ hội, Basel còn sở hữu nhiều điểm tham quan nổi tiếng như Phố cổ Altstadt, Nhà thờ Basel Minster, Bảo tàng Kunstmuseum hay dạo bộ dọc sông Rhine. Trong thời gian Fasnacht, toàn bộ thành phố trở thành một “sân khấu mở”, nơi bạn chỉ cần bước ra đường là đã là một phần của lễ hội.
Về tiền tệ, Thụy Sĩ sử dụng Franc Thụy Sĩ (CHF). Euro có thể được chấp nhận ở một số nơi nhưng tỷ giá không có lợi, vì vậy nên đổi CHF trước. Thanh toán bằng thẻ tín dụng và thẻ ghi nợ rất phổ biến, tiền mặt chỉ cần cho các quầy hàng nhỏ. Chi phí sinh hoạt tại Basel khá cao so với mặt bằng châu Âu, đặc biệt là khách sạn trong mùa lễ hội, nên việc đặt chỗ sớm là vô cùng cần thiết.
Khi tham gia Basel Carnival, du khách nên mặc quần áo ấm, giày chống trượt và sẵn sàng đi bộ nhiều giờ. Không nên đứng chắn đường các đoàn diễu hành và hạn chế chụp ảnh quá gần nghệ sĩ nếu chưa được phép. Hộ chiếu, visa Schengen, bảo hiểm du lịch, pin dự phòng và sim quốc tế là những thứ không thể thiếu cho chuyến đi này.
Basel Carnival không chỉ là một lễ hội, mà là một trải nghiệm văn hóa sâu sắc – nơi bạn cảm nhận được tinh thần tự do, sáng tạo và cá tính rất khác của Thụy Sĩ. Bạn có muốn một lần thức trắng giữa lòng châu Âu, bước đi trong bóng tối rực sáng bởi âm nhạc và đèn lồng, để thấy Thụy Sĩ không chỉ có đồng hồ và ngân hàng không?